De geschiedenis van het damspel
(Eqyptisch, Spaans, Frans, Engels, Pools-Russisch, Fries-Molquerents, Checkers, Canadees)
De geschiedenis van het dammen is lang en interessant. Niet alle gegevens stemmen echter met elkaar overeen en sommige onderwerpen zijn nog steeds onderwerp van verhitte discussie.
Het meest overtuigend is dr. Arie van der Stoep die langdurig en diepgaand onderzoek heeft uitgevoerd. Zie: www.draughtshistory.nl.
Het hiervolgende is geschreven vóór de studies van dhr. van der Stoep en is op een aantal onderdelen beslist niet juist.
-----

Uit archeologische vondsten is gebleken dat reeds lang voor onze tijdrekening een soortgelijk bordspel bestond.
De oudste vondst is een lemen bord, verdeeld in ruiten. Het spel werd gespeeld met een aantal kegelvormige figuren ('Damas' of 'Heilige Steen'). Dit oud-Egyptische bordspel dat zich later ontwikkelde tot het bordspel Alquerque is vermoedelijk zo'n 5000 jaar oud.
In elk geval zijn er voorlopers van Alquerque borden gevonden, ingegraveerd in de stenen die het dak vormen van de grote tempel in Kurna, Egypte, die gebouwd werd in 144 voor Chr.
Alquerque werd gespeeld op een 5x5 bord waarbij de stukken in de aanvangspositie a-symmetrisch waren opgesteld.
Kennelijk was het een interessant spel: Het wordt genoemd als Quirkat in de geschriften van Kitab-al Aghani, die stierf in 976 na Chr.
Quirkat werd naar Europa gebracht door de Moren tijdens hun invasie van Spanje.
Daar kreeg het de naam Alquerque hetgeen Spaans is voor El-Quirkat en wordt zo ook genoemd in het manuscript van Alfonso X, koning van Leon en Castilie. De meningen zijn echter verdeeld of dit spel voldoende overeenkomsten vertoont met het huidige damspel.

Een moderne uitvoering van Alquerque.	Het bordspel Fanorona stamt af van Alquerque en wordt nog steedd gespeeld op Madagascar. Het is vermoedelijk rond 1680 na Chr. ontwikkeld.

Rond 1100 na Chr. besloot kennelijk iemand (waarschijnlijk in Zuid Frankrijk) om Alquerque te spelen op een 8x8 bord in plaats van het oude Alquerque bord. Er werd gespeeld met 12 stukken aan elke kant en dit spel werd eerst Fierges of Ferses genoemd en korte tijd later Dames. Het staat overigens wel vast dat al deze voorlopers uit de Oudheid enkele specifieke kenmerken van het huidige damspel missen: het sprongsgewijze slaan, de promotie en de slagverplichting.  Die regel werd in Frankrijk geintroduceerd rond 1535 en het nieuwe spel werd Jeu Force genoemd.
Het oude spel zónder slagverplichting kreeg de naam Le Jeu Plaisant De Dames of ook wel Plaisant om het kort te houden.
Het eerste boek over dit spel werd gepubliceerd in Valencia in 1547. Over de betekenis van Spanje in de ontstaansgeschiedenis van het damspel wordt overigens nog verhit gedebateerd. (http://www.damasweb.com/holandes)
Jeu Force is de versie van het damspel zoals die tot op heden in Engeland wordt gespeeld onder de naam Draughts en vandaar naar Amerika werd gebracht onder de naam Checkers. Het eerste boek in het Engels over dit spel werd in 1756 geschreven door William Payne, een wiskundige uit Londen. Voor dit Engelse dammen gebruikte men de stenen van het middeleeuwse Backgammon. 

Een te Parijs wonende Pool zou in 1723 of 1727 verschillende verbeteringen van dit Le Jeu Plaisant De Dames ingevoerd hebben. 
(Het wordt overigens ook wel betwijfeld of deze wijzigingen iets met Polen te maken hebben. In Polen staat dit spel bekend als Frans Dammen! Vermoedelijk kreeg het de naam Pools dammen omdat dat wel aantrekkelijk klonk!)
Het bord had van toen af 100 velden i.p.v. 64 en er kwamen 20 witte en 20 zwarte schijven op.  Sindsdien is het spelreglement zo goed als ongewijzigd gebleven. Napoleon en zijn soldaten waren verzot op dit spel en waren tijdens de veldtochten de grote verspreiders van het 'Pools dammen' dat nu het internationaal erkend damspel geworden is.
Maar hiermee is de ontwikkeling van het dammen als bordspel nog niet ten einde. In sommige delen van ZuidOostAzie wordt gespeeld op een 12x12 bord met 24 stukken elk. Ook het Canadees Dammen wordt op een dergelijk bord gespeeld. Een recente ontwikkeling is het Katariaans damspel dat wordt gespeeld op een 10x11 bord.

Het Poolse of standaard damspel is het eerst beschreven in het in 1754 verschenen vierde deel van de Franse encyclopedie van d'Alembert en Diderot. Het eerste boek over het Poolse damspel werd gepubliceerd te Parijs in 1770. Het tweede verscheen te Amsterdam in 1785, geschreven door Ephraim van Emden, op het titelblad abusievelijk vermeld als Van Embden. Over Fries dammen is pas geschreven in 1911, maar damspel met orthogonaal en diagonaal slaan is met een verwijzing naar Friesland al in 1726 onder de naam ‘Molquerents’ (= Molkwerums) dammen onder de aandacht gebracht van hen die Pools (= Russisch) en Spaans dammen. De oudste herinnering aan een vorm van Fries damspel is het in 1696 vervaardigde bord met 100 ruiten, dat bewaard wordt in het West-Fries Museum te Hoorn.
In Nederland wordt sedert de 16de eeuw gedamd. Eerst werd op het kleine bord gespeeld, aanvankelijk Engels dammen, en later ook Spaans en Russisch dammen, tot in de eerste helft van de 18de eeuw. Nadien werd het Pools dammen in Nederland geïntroduceerd.

Het eerste teken van de beoefening van het damspel in Twente dateert van 1835 als B.W. Blijdensteyn een damboekje publiceert. Een man uit een aanzienlijke familie, dus we mogen aannemen dat het damspel toen al als een moeilijk en interessant spel bekend stond.  Vóór de eerste wereldoorlog speelde men in Enschede in het 'Blauwe Kruis' op de markt op zaterdag. In Hengelo werd in 1910 Twente's Eerste opgericht. In 1913 gaf C. Mantel uit Hengelo een simultaan in Enschede en na afloop werd EDC opgericht. Maar dit EDC kon het niet redden en ging in 1927 ter ziele. In september 1933 namen de heren L. Schut, A. Mantel en J. Baas het initiatief en richtten per 1 oktober 1933 de Enschedese DamClub EDC op. Er was geen enkele relatie met het voormalige EDC.