Tafl

Geschiedenis en achtergrond van Tafl
Tafl, Hnefatafl, Tablut, Fox and Geese, Wolf en 7 geitjes, Solitaire

Alle spelen in de Tafl familie worden gekenmerkt door een ongelijke grootte, kracht en aantal van de stukken van de twee spelers. De bedoeling is doorgaans dat het grotere aantal zwakkere stukken probeert het geringere aantal sterkere stukken te overwinnen. De sterkere stukken proberen dat uiteraard weer te verhinderen.
Het eerste bewijs van het spel Tafl is een deel van een speelbord met 18x18 vierkanten, gevonden in Denemarken en gedateert op ca. 400 na Chr.
Het spel Tafl wordt ook regelmatig genoemd in de vroege IJslandse sagen.

Tafl schijnt zich doorontwikkeld te hebben tot Hnefatafl (hetgeen letterlijk betekent 'Kings Table'), en dit spel werd gespeeld door de Saxen en andere Noord-Europeanen vanaf het begin van de 14e eeuw. De Vikingen brachten het spel op hun tochten verder. Een Latijnse text uit ca. 925 na Chr. beschrijft de Saxische vorm van Hnefatafl zoals het gespeeld werd in Engeland in die tijd. Het was zeer populair in Noord Europa tot schaak deze positie overnam rond de 11e eeuw.
De allerlaatste verwijzingen naar het spelen van Tafl zijn uit 1587 (Wales) en uit 1723 (Lapland). De regels van Tafl zijn overigens niet volledig meer bekend.

Er zijn aanwijzingen dat het spel Tablut, zoals het werd beschreven door de reiziger Linnaeus tijdens zijn reis door Finland in 1732 veel overeenkomsten vertoonde met Hnefatafl. Tablut werd gespeeld op een 9x9 bord met 1 speler die de centraal geplaatste Koning en 9 licht gekleurde stukken controleerde tegenover een speler die 16 donkere stukken hanteerde. Alle stukken bewegen zoals de loper in het schaakspel.
Bedoeling voor de ene speler was om de Koning naar een van de vier hoeken te brengen, de andere speler probeert dat te verhinderen.

Fox and Geese is een spel dat afstamt van Tafl en het wordt gespeeld op een kruisvormig bord. De vroegste verwijzing naar een voorloper van dit spel is de verwijzing naar Hala-Tafl, het Vossen-spel dat wordt genoemd in de IJslandse sage 'Grettis' , vermoedelijk geschreven rond 1300 na Chr.. De daarop volgende verwijzing is te vinden in de boekhouding van koning Edward IV van Engeland (1461 na Chr.) waarin de aanschaf van wordt vastgelegd van twee sets van twee vossen en 24 zilveren honden voor twee sets van het spel. Verder is het denkbaar dat het spel Freystafl dat wordt genoemd in de latere IJslandse sagen synoniem is met Fox and Geese.
Vergelijkbare spelen als Fox and Geese komen voor in Zuid Azie maar stammen niet af van Tafl.
Twee voorbeelden: Cows and Leopards in Ceylon en Tigers and Goats, het nationale spel in Nepal.